رودخانه ها
چهرههای سرشناس
آیت الله حسین بروجردی، آیت الله علیمحمد نجفی بروجردی، آیت الله سید جعفر کشفی،آیت الله احمد کروبی، آیت الله روح الله کمالوند خرم آبادی و آیت الله سیدحسن طاهری خرم آبادی از روحانیون بنام لرستان در دهه های اخیر به شمار می آیند. از نویسندگان، هنرمندان و دانشمندان لرستان هم می توان به عبدالحسین زرین کوب، سید جعفر شهیدی و شاعرانی چون مهرداد اوستا، صامت بروجردی و نصرت مسعودی اشاره کرد. باباطاهر عریان نیز به لری شعر می سروده و کریم خان زند و لطفعلی خان زند از شاهان دوره زندیه و از طوایف لر منطقه ملایر و بروجرد بوده اند. میرنوروز و ملاپریشان علامه بحر العلوم که اهل بروجرد بودند آشیخ علی محمد بروجردی استاد آیت الله بهجت و فرزندشهید آیت الله مرتضی بروجردیامام جماعت حرم امام علی بود و به دست صدام شهید شد آیت الله مولانا که الان هم زنده هستند و از نویسنده گان چهره های تاریخی و شعر سنتی لرستان هستند.
| نام | بلندی | مکان حدودی | |
|---|---|---|---|
| اشترانکوه | ۴۲۵۰ متر | شرق دورود | |
| قالیکوه | 4028 متر | جنوب الیگودرز | |
| چهل نابالغان | ۳۶۰۰ متر | شرق نوراباد و جنوب نهاوند | |
| کوه گرین | ۳۶۲۳ متر | غرب بروجرد و شرق الشتر | |
| کوه سرسبز | 3596 متر | شمال بخش ززو ماهروالیگودرز | |
| کوه تمندر | 3520 متر | شرق بخش مرکزی الیگودرز | |
| کوه میش پرور | ۳۵۰۰ متر | جنوب غربی بروجرد | |
| کوه هنجيس | ۳۲۰۰ متر | شمال کوهدشت و جنوب نوراباد | |
| کوه نیر | 3191 متر | مرکز بخش ززو ماهروالیگودرز | |
| کوه میز آب | 2952 متر | مرکز بخش مرکزی الیگودرز | |
| کوه رال | 2995 متر | شمال بخش ززو ماهروالیگودرز | |
| کوه شاه نشین | ۲۹۰۰ متر | جنوب بروجرد | |
| سفید کوه | ۲۹۰۰ متر | غرب خرم آباد | |
| سفید کوه ازنا | ۲719 متر | مرکز ازنا | |
| هشتاد پهلو | ۲۵۶۵ متر | جنوب خرم آباد | |
| کوه قلعه عبدالرضا | 2518 متر | شرق بخش مرکزی الیگودرز | |
| تاف | ۲۳۴۶ متر | جنوب شرقی خرم آباد | |
| مخملکوه | ۱۹۶۶ متر | شرق خرم آباد | |
| کبیرکوه | ۱۹۱۴ متر | جنوب پلدختر |
بیشتر ساکنان استان لرستان را طایفه ها و تیره هایی از قوم ایرانی لر تشکیل می دهند. زبان/گویش اینان لری است. لرها بیشتر در شهرها و روستاهای مرکزی، غربی و جنوبی استان لرستان کنونی ساکنند. اما محدوده سرزمینهای لرنشین محدود به استان لرستان نیست و در مناطق جنوبی تر مانند استانهای چهارمحال و بختیاری، خوزستان وایلام نیز طایفه های مختلف لر پراکنده اند. استان لرستان به سبب داشتن کوهستانهای پهناور و مراتع بسیار، از دیرباز زیستگاه مردمانی بوده که دامپروری پیشه اصلی آنان بوده است. به همین سبب ساختار طایفه ای در این استان از اهمیت زیادی برخوردار بوده است. ایلات و طوایف لرستان گستردگی زیادی دارند اما در مجموع به دو گروه کوچرو و ساکن تقسیم می شوند. طایفه هایی از ایل بختیاری در شرق لرستان در مناطق الیگودرز و دورود ساکن هستند و یا هر ساله به این منطقه کوچ می کنند. لکها بیشتر در شمال و شمال غربی لرستان ساکن هستند.
مراتع فراوان و بارندگی مناسب، امکان پرورش دام و کشاورزی دیم را در این منطقه فراهم نموده است. از همین روی، شغل سنتی مردم لرستان دامپروری و کشاورزی بوده است. ساکنان مناطق شهری، پیشه ور، بازرگان و یا صنعتگر بوده اند. امروزه درصد قابل توجهی از ساکنان شهرها را کارمندان ادارات دولتی، آموزشی و نظامی تشکیل می دهند.
شهرستان دورود بامساحتی برابر ۱۳۲۶کیلومتر مربع با ۱۵۲۰۰۰ نفر جمعیت در دامنه رشته کوه زاگرس و در نزدیک قرار گرفتهاست. دو سر شاخه رود دز یکی از شمال و یکی از شرق در دورود به هم میپیوندند و با نام رود سزار سرچشمه اصلی رود دز میشوند.
دورود به خاطر داشتن راه آهن، کارخانجات صنایع دفاع و کارخانه سیمان در دوران جنگ ایران و عراق رشد پیدا کرد و اهمیت یافت.این شهر همچنین از منابع سنگ زیادی برخوردار است که کارخانههای سنگبری زیادی نیز در دورود وجود دارد که به اصفهان وسایر نقاط صادر میشوند.
عبور راه آهن سراسری جنوب و راههای اصلی غرب به شرق و شمال به جنوب از این شهر دورود را د زمره شهرهای پر تردد قرار دادهاست به طوریکه سالیانه بیش از ۶میلیون نفراز شهر دورود عبور میکنند.
از گذشته تاریخی آن اطلاع زیادی در دست نیست اما در شمال این شهرستان و در دشت سیلاخور تپههای باستانی فراوانی دیده میشود. تاریخ این ناحیه با تاریخ بروجرد گره خوردهاست و به احتمال زیاد کاروانسرایی در سر راه اصفهان به بروجرد، همدان و بغداد بودهاست. نام دورود در گذشته بحرین بودهاست. فاصله دورود تا بروجرد ۵۶کیلومتر، تا خرم آباد ۸۶ کیلومتر و تا تهران ۴۵۰ کیلومتر است.
این دریاچه در ۳۵ کیلومتری جنوب شرقی شهر دورود است.این دریاچه شامل دو بخش به نام گهر بزرگ و گهر کوچک است.گهر بزرگ با مساحت ۱۰۰ هکتار و عمق دریاچه بین۴ تا۲۸ متر وپهنای آن بین ۴۰۰ تا۸۰۰ متر ودرازای آن۱۵۰۰ متر است.در ماهها سرد سال روی دریاچه یخ میزندکه در ایران کم نظیر است.
این کوه در جنوب شهرستان دورود قرار دارد و همانند کله قندی تا کیلومترها وسعت شهر را زیر گستره خود قرار دادهاست، که آثار تاریخی و باستانی در این قله پر ارتفاع وجود دارد، یکی از جاذبههای دیدنی این قله غار بی انتها ی منومی باشدکه بسیار مرموز است و از شگفتی های بزرگ طبیعی به حساب میآید.
اشترانکوه که به آلپ ایران نیز معروف است. البته این نام تنها به خاطر بلند بودن آن رویش گذاشته نشدهاست بلکه به دلیل شیب تند کوههایش و درههای جوان وvشکل ویخچالهای طبیعی و دائمی آن است. بلندای بلند ترین قله آن سن بران ۴۱۵۰ است.سالیانه از سراسر کشور کوهنوردان زیادی به این منطقه میآیند.
در بلندی های پریز کوه واقع است که آب دهی آن به شکلی است که در زمانهای معین شاهد سرازیر شدن آب و قطع شدن میباشد که این قطع و وصل شدن منظم آن را به چشمه وقت ساعت مشهور نمودهاست که بسیار جذاب و دیدنی و منحصر به فرد در جهان میباشد.
علاوه بر آبشار جنگل های بیشه نیز بسیار زیباست که تفریح گاههای زیادی در آن هست.
این آبشار با بلندای ۱۰۰متر و پهنای ۴۰ متر جزء ۱۰ آبشار عریض دنیا میباشد.آبشار شوی بلند ترین و زیباترین آبشار ایران میباشد. این آبشار در حوالی روستای شوی و در دامنهٔ سالن کوه قرار داردآبشاری است زیبا و دلنشین که از غاری بیرون میجهد و از گردنهای بلند سرازیر میشود.در گویش محلی به {طاف شوی} معروف است.
از بدیع ترین و بکرترین درههای زاگرس میباشد که به جریان رودها و چشمههای دائمی جلوهای متمایز و سرسبز درهای زیبا وباور نکردنی در منطقه حفاظت شده اشتراکوهاست. با طبیعتی منحصر به فرد...
در جنوب شهرستان دورود واقع در منطقه سوری آرامگاهی منصوب به شمس تبریزی بوده، و از دیرباز مورد توجه و زیارت اهالی این منطقه قرار داشته و دارد. در کتب مختلف به وجود مقبرهٔ شمس تبریزی در این مکان اشاره شدهاست.
|
زبان لری |
|||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||
|
بنا به گفته ای پارسی میانه آنچنان از میان نرفته که هیچ گونه نام و نشانی از خود در زبان پارسی نو که زبان کنونی مردم ایران است بجایی نگذاشته باشد .
در تایید این گفتار باید یادآور شد که امروزه مردمانی با فرهنگی بسیار کهن و پرمایه و خردمندانی سترگ بنام لر در سرزمینی که محل سکونت اجداد باستانی آنان از هزاران سال پیش بوده زندگی می کنند . و هنوز که هنوز است با زبان و لهجه پارسی میانه ( پهلوی ) یا همان زبان دورانهای اشکانیان و ساسانیان با هم گفتگو می کنند . با همان زبانی که پیشینیانشان از صدها سال پیش بوسیله آن با یکدیگرگفتگو و ارتباط برقرار می کرده اند.
همان زبانی که سرآغاز دوستی ها و همکاریهای بزرگی بوده ، که به بر جای گذاردن این همه ماندگارهای کهن و گرانبهاء و پر ارزش - هنری ، فرهنگی ، ادبی و ... که مایه مباهات و افتخار و سرافرازی و سربلندی ما هستند - انجامیده است .
این کوچکترین هیچگونه ادعای در زمینه آگاهی آنچنانی بر دانشهای مانند زبان شناسی ، باستان شناسی و ... ندارم . اما این گفته بزرگان و دانشمندانی است که موی را در آسیاب پژوهش سپید کرده اند . ولی در اینجا اینجانب تنها بر آنم که از دهها تشابه واژگانی میان زبان لری امروزی و زبان پهلوی گذشته وجود دارد . اندکی را در حد توانم و به مرور برای شما عرضه دارم . چه شاید سندی برتر از این نمیشود ارائه کرد ، جز واژگانی از این زبان و گویش تاریخی و کهن .
باشد تا دشمنان نادان و دیوسیرت ایران و فرهنگ ایرانی بدانند تا خون ایرانی در رگهایی مردمان این دیار ( ایران ) هست این مرز کهن و بوم باستانی(ایران) و فرهنگ پشتوانه دارش به این سادگیها از بین نخواهد رفت . و از سویی توجه دوستداران ایران و فرهنگ ایرانی را به این نکته جلب کنم که ، با دیدی تیز بینانه و موشکاف می توان از گوشه و کنار ایران یادمانهای زنده و پویایی از زندگی پر از سربلندی گذشتگانمان به دست بیاوریم و با گسترش تا جوانان و نوجوانان این قوم بزرگ (لرها ) و سرزمین باستانی (همچون سایر نقاط ایران ) و دیگر اقوام محترم و گرامی و بزرگ ایران بدانند که از چه نسل ، ریشه و تباری هستند - و پیشینیانشان در سایه تلاش و کوشش خود چه روزگاربا شکوهی داشته اند . - و همچون نیاکان خود ایران را دوباره – اما با رنگی امروزی - به آن بزرگی و سروری فرهنگی ، هنری ، مادی و .... پیشترهایش برسانند . ایدون بادا
پژوهشی را که خوانديد با کمک از دست نوشته های زير نگاشته شده است : فرهنگ مردم لرستان -سعيد شادابی (زير نظر سيدابوالقاسم انجوی شيرازی)-انتشارات افلاک-۱۳۷۷ دانشنامه مزديسنا -دکتر جهانگير اوشيدری -نشر مرکز -چاپ دوم ۱۳۷۸ فرهنگ لری - حميد ايزد پناه -انتشارات اساطير -۱۳۸۱ تاريخ خرم آباد -سيد فريد قاسمی -انتشارات افلاک-۱۳۷۵ داستانها و زبانزدهای لری - حميد ايزد پناه -انتشارات بلخ-۱۳۶۲ منابعhttp://lorestan.online.fr/article.php3?id_article=32
| |||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||
|
لرستان كوچك و بزرگ
|
|
|
ما سرزميني در آستانه تغيير هستيم؛ تغيير سنت ها، آيين ها، باورها و بسياري از وجوه شكل دهنده فرهنگ ايراني.
اين روند ناگزير را ما طي مي كنيم يا به قول انديشمندان تحليلگر اين عرصه، ما ناگزير به عبور از اين دوره تاريخي هستيم.
جهان امروز به همه فرهنگهايي كه ريشه در گذشته دارند و ميراث دار فرهنگ غني گذشته اند، شرايط تازه اش را تحميل مي كند. زندگي مصرفي و قواعد اين زندگي و دريچه هاي تازه اي كه بشر با فلسفه، علم و صنعت به روي زندگي آينده اش گشوده است، همه اين جوامع را ملزم به تابعيت از قواعد تازه مي كند. ابزارهاي زندگي نوين بشر، جايگزين ابزارهاي سنتي زندگي گذشته مي شود و همراه با خود، فرهنگ وقواعد تازه زندگي امروز را به ارمغان مي آورد.
اين ارمغان در سرزمين هاي ريشه دار مي تواند توأم با ويراني باشد. فرهنگهاي بومي، بيشترين آسيب را در برخورد با قواعد اين زندگي تازه، متحمل مي شوند.
عناصر فرهنگ بومي با همه نقش تعيين كننده اي كه در سرنوشت هويت فرهنگي آن دارند، آسيب پذيرند. آسيب پذيرند از آن منظر كه شفاهي اند و در بحران هاي تغيير عناصر فرهنگ، مضمحل مي شوند و نقش تعيين كننده دارند، چون متكي بر باورهاي ريشه دار آيين و ناخودآگاه جمعي قوم شكل گرفته اند و مي توانند پشتوانه هر تحول مانايي باشند. تحول بي پشتوانه ممكن نيست، تحول بي پشتوانه، تغيير شتاب زده است و جوامع درآستانه تغيير، اگر به حفظ، ثبت و پرداخت به وجوه شكل دهنده فرهنگ گذشته، بي اعتنا باشند، هرچند شايد ظاهر آراسته اي از تمدن امروز بشر را به خود بگيرند، اما همواره با بحران هويت فرهنگي و هويت ملي، دست به گريبان خواهند بود...
شهرها و نواحي ايران، به زعم ما امروزه در مسير تغيير شتاب زده قرارگرفته اند. شناخت ماهيت فرهنگي اين نواحي و آسيب شناسي اين مسير تغيير، مي تواند تغيير شتاب زده را به تحولي آرام بدل كند. صفحه هزار و يك شهر هفته هاي متوالي است كه با پرداخت به مسائل مرتبط با فرهنگهاي بومي ايران و سيماي شهرها و نواحي اين سرزمين، تلاش مي كند تا مدخلي براي بحث درباره اين موضوعات كلان را در ذهن آناني كه دغدغه اين بخش از فرهنگ ايران زمين را دارند، بگشايد...
اين بار به شهركرد و چهارمحال و بختياري رفته ايم و از اين هفته هر پنجشنبه ، موضوعات مرتبط با اين شهر و استان را پي خواهيم گرفت.
* بر فراز بام ايران
سرزمين چهارمحال و بختياري در حاشيه رشته كوه زاگرس قراريافته و از بلندترين نقاط فلات ايران است.
به همين سبب چهارمحال و بختياري را پژوهندگان فرهنگ و جغرافياي ايران، «بام ايران زمين» ناميده اند.
يكي از زيباترين جلوه هاي طبيعت و فرهنگ بومي سرزمين ايران در دامنه هاي زاگرس بلند و اين استان كوچك نهان شده است؛ سرزمين لاله هاي واژگون، جنگل هاي كوهستاني بلوط، قله هاي زردكوه و هفت تنان، چشمه ها و تالاب هاي وسيع، و ايل بزرگ بختياري...
دو رودخانه زيباي ايران، زاينده رود و كارون، از سينه كوههاي اين سرزمين سرچشمه مي گيرد و جلوه هاي بديع در حاشيه مسير خود رقم مي زند.
شهركرد مركز اين استان كوچك و زيباست كه در منطقه شمال شرقي استان قراردارد. امروزه غير از شرايط نامتعارف تغيير و تحول شهري كه دامن همه شهرها و مناطق ايران را گرفته است در اين استان، فقر، نرخ بالاي بيكاري، توزيع نامتناسب خدمات شهري و وجود شاخصه هاي توسعه نيافتگي، چهره اين استان زيبا را مخدوش كرده است. شرايط امروز اين استان و پتانسيل ها و قابليت هاي آن را در يادداشتهاي هفته هاي بعد مرور خواهيم كرد. قبل از آن مي خواهيم از فراز و فرود تاريخ اين سرزمين به امروز آن برسيم و ردپاي فرهنگ و تمدن اين سرزمين را در طول تاريخ آن جست وجو كنيم.
| وجه تسميه و نگاهي به دور
سرزمين بختياري كه امروزه در تقسيمات كشوري با نام چهارمحال و بختياري شناخته مي شود در تذكره هاي گذشته، نشانه هاي زيادي از خود برجاي گذاشته است. «محال» جمع «محل» است يا جاي فرود آمدن، چهارمحال يا چارمحال به چهارمحل و يا چهارمنطقه تعبير مي شود. مؤلف مرآت البلدان به نقل از علي اكبر دهخدا اين منطقه را «محال اربعه» ناميده است.
ناحيه زار، كبار، مروه و كندان نام اين چهارمحل در كتاب مرآت البلدان است كه محل زندگي دو ايل بزرگ بختياري يعني ايل هفت لنگ و چهار لنگ را نيز دربرمي گيرد.بختياري هم شايد از تركيب بختيار به معناي دولتي و سعادتمندي باشد.
شهركرد مركز منطقه چهارمحال و بختياري از سال ۱۳۵۲ هـ.ش، مركز فرمانداري اين منطقه شناخته شد و بعد از آن با همين نام مركز استان شد. تا قبل از اين دوره اداره امور اين منطقه زيرمجموعه استان اصفهان محسوب مي شد. شهركرد درگذشته نه چندان دور با نام «ده كرد» شناخته مي شده است. در قرن هفتم هجري اين منطقه تحت تسلط اتابكان فارس ولرستان بود. بعدها در اين محل پاسگاهي براي نظارت بر عبور و مرور كارو ان ها و چاپارها و ... ساخته مي شود كه چون نگهبانان آن را طايفه اي از كردان تشكيل داده بودند، به نام «ده كرد» موسوم مي شود. برخي پيران امروزشهركرد اعقاب خود را به كردهاي منطقه كرمانشاهان و بخصوص اطراف «صحنه» نسبت مي دهند. در شهريور سال ۱۳۱۴ هـ.ش، بنا به تصويب نامه هيأت دولت، اين منطقه از ده كرد به شهركرد تغيير نام مي دهد.
تاريخ سرزمين بختياري توأم با فرازوفرودهاي بسيار است. ايل بزرگ بختياري دراين سرزمين با تاريخي پر از هياهو، همواره نقش چشمگير و پررنگي در تاريخ اين منطقه و حتي همه ايران داشته است. ارجاعات مانده از تاريخ اين سرزمين در تذكره ها و متون كهن، ما را به عهد ساساني مي برد. «فرامرز» حاكم سرزمين بختياري در عهد پادشاهان ساساني بوده است. او دين رسمي زرتشت را در اين سرزمين به رسميت مي شناسد و همگان در دوران حكومت او به اين دين اعتقاد داشته اند.
در دوران خلفاي عباسي دوبرادر برسرزمين لرستان حكومت داشته اند. آنان دو منطقه لرستان كوچك و بزرگ را ميان خود تقسيم مي كنند. «لركوچك» لرستان فعلي است و لربزرگ شامل، بختياري و كهگيلويه و بويراحمد. «بدر» حاكم لر بزرگ بود. بعد از حكومت او، اتابكان تلكه حدود سيصد سال برمنطقه لربزرگ حكومت كردند. در اواخر حكومت آنان مغولان برايران چيره شدند و سرزمين بختياري را نيز به تصاحب خود درآوردند. اما شيوه زندگي ايل و منطقه كوهستاني آن ديار، وضعيت ناپايداري را براي حكومت مغولان رقم زد. در دوران صفوي، «تاجمير» بزرگ قوم «آستريك» بختياري با دستور شاه اسماعيل اول، حكومت بختياري را به دست آورد. در دوره شاه طهماسب، ماليات هاي عقب مانده، بختياري به درگيري ميان حكومت مركزي و رئيس اين قوم انجاميد كه به قتل تاجمير منجر شد. بعد از آن براساس يك نظام تقسيم بندي ماليات، ايل بختياري به دو بخش هفت لنگ و چهارلنگ تقسيم شد.
ايل هفت لنگ در دوره هاي بعد توسط خوانين دو قوم دوركي و بختياروند اداره مي شد اما در دوره ناصري، دوركي ها، طوايف ايل هفت لنگ را متحد كردند و حسينقلي خان كه با نام ايلخان شهرت يافت، رئيس ايل هفت لنگ و والي تمامي نواحي مرتبط با ايل بختياري شد. از اين دوره به بعد رياست اين طايفه به صورت موروثي در اين خانواده باقي ماند. چهار لنگي ها نيز توسط محمدتقي خان چهارلنگ و نواده او اداره مي شدند. شيوه زندگي مردمان ايل بختياري از مردان آن، انسان هايي سركش و غيوري و از زنان مردماني صبور اما مقتدر ساخته است. همين ويژگي هاست كه در طول چند صد سال، سبب شده كه ردپاي لشگريان و تفنگچيان ايل بختياري، در مهمترين حوادث تاريخي چند قرن گذشته، حضوري پررنگ داشته باشد؛ از لشگركشي هاي نادرشاه افشار به هندوستان كه سپاهان ايل بختياري همراهي اش كردند گرفته تا شكست افاغنه در دوره صفوي توسط عليمردان خان بختياري يا حضور تفنگچيان بختياري در تهران عهد ناصري براي امنيت شهر و … در دوره مشروطه نيز ضعف حكومت مركزي و جريان متصل به انقلاب، سبب شد تا خوانين بختياري با نقشي كه در مداخلات مرتبط با اين انقلاب برعهده گرفتند، به موقعيت هاي حساس دولتي دست يابند. سردار اسعد وزير كشور شد و تمامي نزديكان خود را حاكمان و واليان مناطق مختلف ايران كرد. صمصام السلطنه نخست وزير شد و عموزاده اش به رياست وزارت جنگ رسيد! دوران قاجار، اوج نفوذ خوانين بختياري در دستگاه حكومت مركزي است. تا آنجا كه خوانين بختياري ضمن اربابي برجمعيت پراكنده و وسيع رعايا و خراج و مالياتي كه از كشت و دامداري آنان مي گرفتند، تا باج خواهي از درآمد نفت ايران از دربار قاجار پيش رفتند!
دولت انگلستان نيز با اهداف سودجويانه اش با خوانين بختياري ارتباط ديپلماتيك برقرار كرد و به ضعف حكومت مركزي در ارتباط با سرداران محلي دامن زد. پرداختن به مسير به قدرت رسيدن خوانين و سرداران ايل بختياري در حكومت مركزي ايران، مجال وسيع تري مي خواهد و ارجاعات فراوان تاريخي آن برضرورت بررسي تطبيقي تذكره هاي باقيمانده از آن تأكيد مي كند. اما در دوره پهلوي اول كه بحث حفظ تماميت ارضي و اقتدار حكومت مركزي طرح شد و موضوع هويت ملي پيش آمد، رضاشاه مصمم شد كه قدرت خوانين محلي را كاهش دهد.
سركوبي خوانين بختياري توسط رضاشاه با واقعه شليل شدت بيشتري يافت؛ بختياري ها در سال ۱۹۲۲ميلادي، به يك گردان نظامي ايران كه از حدفاصل خوزستان و بختياري عبور مي كرد حمله كردند... با تبليغاتي كه در حاشيه اين حادثه اتفاق افتاد و احساسات ضدبختياري كه متعاقب آن به وجود آمد، رضاشاه تأييد افكار عمومي براي سركوب بزرگان اين ايل را نيز به دست آورد.
در دوره هاي بعد ارتش مدرن ايران، اندك اقتدار باقي مانده از خوانين بختياري را نيز از هم پاشيد و رضا شاه آنان را مجبور به فروش زمين و سهم نفت كرد. در دوره محمدرضا پهلوي نيز قدرت نظامي حكومت مركزي ديگر نقشي براي حكومت محلي خوانين ايل بختياري باقي نگذاشت. در دوره پنجاه ساله حكومت پهلوي، اختلافات حكومت مركزي با خوانين اين ايل به ناديده گرفتن سهم مردمان اين ديار از خدمات دولت وقت منجر شد و سرنوشت سياهي را با فقر و تنگدستي براي آنان رقم زد. رقم اين سرنوشت شوم متأسفانه تااكنون از چهره اين ديار زدوده نشده است…
| زبان؛ فراتر از مرزهاي جغرافيا
هر ايل و طايفه اي اگر همچنان براساس نظام قومي، ماهيت گذشته خويش را حفظ كرده باشد، يعني ما در آن سرزمين با گنجينه فرهنگ بومي در آن ايل مواجه هستيم. بختياري از جمله اقوام ايراني با اين خصوصيات است. زبان در منطقه چهارمحال و بختياري لري است كه با مجموعه اي از اكسان ها، برخي تغييرات لهجه و برخي اصطلاحات خاص از مناطق لرستان و بويراحمد تفكيك مي شود. در چهارمحال و بختياري فعلي، هرچه به سمت استان اصفهان پيش مي رويم، زبان و لهجه لري كمرنگ تر و جلوه هايي از بافت فنوتيك گويش منطقه اصفهان به گوش مي خورد.
در مناطق شمال شرقي در اين استان نيز، تيره هايي از اقوام ترك زبان زندگي مي كنند اما در ساير نواحي، زبان لري همچنان رايج است. امروزه در ايران سه ميليون نفر به اين زبان تكلم مي كنند. اين زبان دو شعبه باختري و خاوري دارد. چهار محال و بختياري در حوزه لري خاوري است كه شامل استان هاي بختياري، بويراحمد، بخش هايي از استان فارس و مناطقي از استان بوشهر، خوزستان و اصفهان است. ايل بختياري با كوچ همواره و امتناعي كه ازيكجانشيني در طول تاريخ داشته اند، فرهنگ و زبان خود را در حوزه وسيع اين مناطق گسترش داده اند و از ويژگي هاي فرهنگي هريك از اين مناطق نيز برخوردار شده اند.
به گفته طبری در نبرد نهاوند به فرماندهی فیروزان سپهسالار دلیر ایران به قدری از ایرانیان کشته شد که زمین از خونها لغزنده شد و لاشه ها در شهر فراوان در سال 21 هجری . در سال 22 هجری به گفته طبری ری به دست نعیم ابن مقرن فتح شد، که پس از فتح ری مقرر شد این شهر 500 هزار درهم در سال به کوفه باج دهد . پس از ری نوبت به دماوند رسید و فرماندار شهر "مهست مغان مردانشاه" بود راهی جز تسلیم نداشت مقرر شد سالانه مبلغ 200 هزار درهم باج به کوفه پرداخت نماید.
